Een confronterend gesprek (5)

Ik wil je voorstellen aan vijf mensen die zich bezighouden met de kerk. In het bijzonder met de kerk in het Westen. Ze proberen te begrijpen wat er in het Westen aan de hand is, welke impact dat heeft op de traditionele kerken en waar het huiswerk voor de kerk ligt. Ik heb ze bij elkaar aan tafel gezet en wil ze een paar vragen stellen.

Ard:

Als ik jullie beluister bedoelen jullie wat anders dan dat er een nieuw boekje geschreven moet worden, waar nog ’s duidelijk wordt neer gezet wat de kerk is?

Alan R.1.:

Die nieuwe verbeelding van de kerk ga je niet krijgen door nog een boekje of prekenserie. Die nieuwe verbeelding groeit doordat een groep van gewone mensen samen ‘praktijken’ gaan inoefenen. Oefenen om een ‘lichaam’ te zijn. Samen inoefenen om lichaam van Christus te zijn.

Bryan:

Ik vind dat zo’n sleutelwoord: ‘lichaam van Christus’! Het is iets wat alleen maar samen kan. Samen mee willen gaan in Gods reddend bezig zijn met deze wereld. Daarin hebben we geen intellectuelen of spindoctors nodig, maar heiligen die de weg van het kruis gaan en aan wie te zien is dat ze door Jezus Christus gegrepen zijn. Volgelingen van Jezus, met of zonder goedkeuring van de cultuur, waar de kracht van Christus zichtbaar wordt door trouw en gehoorzaam getuigen van Hem.

Dat kan ook in de bestaande kerk betekenen dat het een weg van het kruis is. Omdat het door het individualisme heen breekt. Het verzet zich tegen een prediking die het alleen maar heeft over ‘jij en Jezus’. Dat wringt met de hernieuwde verbeelding van de kerk als ‘lichaam van Christus’.

Zending begint met een gemeenschap, lichaam van Christus, waar zichtbaar is dat Jezus Christus regeert.

Ard:

Ik ga dit gesprek afronden. Heeft iemand nog een laatste opmerking?

Alan R.2:

Wat voor mij een grote inspiratie is voor die nieuwe verbeelding, is om te kijken naar Abram en Sara. Het verhaal van een stel dat uitgeleefd was, oud, kinderloos, zonder hoop voor de toekomst. Dat is voor mij een passend beeld voor de traditionele kerk in het Westen. Hoe je het ook bekijkt, menselijk gesproken was er geen toekomst voor hen. Maar God liet ze niet achter in verdriet, of het gevoel dat ze verloren waren. Nee, God riep deze oude mensen om op reis te gaan, weg uit hun op zichzelf gerichte leven, op weg naar een onbekende plek. Ze gingen in het vertrouwen dat Degene die hen riep te vertrouwen was.

“Door zijn geloof ging Abraham, toen hij geroepen werd, gehoorzaam op weg naar een plaats die hij in bezit zou krijgen, en hij ging op weg zonder te weten waarheen…” (Hebreeën 11:8).

Ard:

Een schitterende aanmoediging om te laten doorzingen na dit gesprek. Wat jullie hier hebben gezegd, roept alleen maar meer vragen op. Ook over hoe je dat dan concreet voor je moet zien, die nieuwe verbeelding van de kerk uitgewerkt. Daar gaan jullie uitgebreid op door in jullie boeken.


Ik stop het gesprek hier, omdat het belangrijk is om met dit urgentie-besef te beginnen en goed binnen te laten komen. Anders is de neiging heel groot om te snel met oppervlakkige oplossingen bezig te gaan.

Binnenkort volgt hier een nabeschouwing op dit gesprek. Ondertussen ben ik wel benieuwd naar jouw reactie: wat deed dit met je, herken je je erin, wie sprak je het meest aan of juist niet, helpt dit, of maakt het je heel boos, enz.? En waarom? Je kan je reactie hieronder plaatsen of ook mailen, zoals wel meer gebeurd….

Een confronterend gesprek (4)

Ik wil je voorstellen aan vijf mensen die zich bezighouden met de kerk. In het bijzonder met de kerk in het Westen. Ze proberen te begrijpen wat er in het Westen aan de hand is, welke impact dat heeft op de traditionele kerken en waar het huiswerk voor de kerk ligt. Ik heb ze bij elkaar aan tafel gezet en wil ze een paar vragen stellen.

Ard:

Het roept de vraag op: wat is er dan nodig?

Bryan:

Nou, ik zou eerst willen benadrukken wat er in elk geval níet nodig is. De oplossing zit niet in het veranderen van saaie liturgieën, ondoorgrondelijke preken en stoffige orgelmuziek. Je maakt de kerk dan misschien wel meer passend voor de smaak en verwachtingen van veel mensen. Maar ondertussen kan racisme, individualisme, geweld en extreme rijkdom welig blijven staan. Ook in de kerk.

Nee, het is nodig dat we teruggaan naar de bodem en ons afvragen wat de kerk eigenlijk is. Een nieuwe verbeelding van de kerk is nodig. De kerk zien als ‘tempel van God’, waarin Gods Geest woont, met Christus als fundament. De gemeente weer gaan zien als nieuwe schepping van de Geest. De gemeente is zo een getuigenis van Gods regering in de wereld.

Alan R.2:

Ik kan me daar helemaal in vinden. We moeten beginnen bij God zelf. Hij is reddend bezig met deze wereld. In dat reddend bezig zijn met deze wereld schept Hij een gemeenschap, de kerk, die zich ingeschakeld weet in Gods reddend bezig zijn.

Wilson:

Die harteklop van kerk-zijn moet weer gaan zingen. Jezus Christus is reddend bezig vandaag, ook in onze Westerse wereld. De roeping van de kerk is om in die redding mee te doen en zo te getuigen van Jezus Christus.

Alan R.1:

Middenin de afbraak die bezig is, roept de Geest de kerk tot een nieuwe manier van zijn. Hebben wij de ogen en de oren om te zien en te horen wat God voor onze neus aan het doen is? Wat betekent het om volgelingen van Jezus te zijn, om kerk te zijn? Het spannende zit voor mij hierin, dat we dan niet moeten terugvallen in druk bezig zijn met de kerk. De kerk moet meer van zichzelf af gaan kijken en zoeken waar God haar roept in zijn wereld. Daar is God allang, voor de kerk uit, bezig. Wil de kerk in dat grootse reddend werk van God teken zijn, getuige, instrument en voorproefje van waar God op uit is met de hele schepping?

Mark:

Is dit eigenlijk niet anders dan onze grote ‘ik’ laten sterven en God weer op de troon laten van onze levens?

Ard:

Moet je dan eigenlijk niet zeggen dat onze tijd heel heilzaam is voor de kerk?

Bryan:

O, absoluut! Doordat de kerk zijn machtspositie kwijtraakt, komt ze in een betere positie om te getuigen van Góds macht en shalom.

Jonathan:

Ja, ik denk dat de veranderingen die gebeuren in het Westen prachtige kansen schept om gelovig te getuigen. Alleen al doordat de kerk steeds meer gedwongen wordt hoe ze trouw leeft en getuigt van het goede nieuws dat Jezus Heer is.

Alan R.1:

Het is toch alleen maar heilzaam, als het de Geest is die de kerken zo verstoort en oproept om onze gerichtheid te veranderen?! We moeten onze blik veranderen van kerk-vragen naar God-vragen. Ons niet afvragen hoe we de kerk kunnen ‘fixen’ en effectief maken. Maar de vraag stellen hoe we kunnen ontwaren wat God voor ons uit aan het doen is in de omgeving van waar we leven. Hoe kunnen we daarin volgelingen van Jezus zijn?

Ard:

Als ik jullie beluister bedoelen jullie wat anders dan dat er een nieuw boekje geschreven moet worden, waar nog ’s duidelijk wordt neer gezet wat de kerk is?

…wordt vervolgd…

Een confronterend gesprek (3)

Ik wil je voorstellen aan vijf mensen die zich bezighouden met de kerk. In het bijzonder met de kerk in het Westen. Ze proberen te begrijpen wat er in het Westen aan de hand is, welke impact dat heeft op de traditionele kerken en waar het huiswerk voor de kerk ligt. Ik heb ze bij elkaar aan tafel gezet en wil ze een paar vragen stellen.

Ard:

Ok, we maken nu de draai naar hoe dit ook ingrijpt op de kerk. Vertel daar eens wat meer van?

Mark:

Wat we zien gebeuren is niet dat God verdwijnt uit ons westers denken. Ik zou eerder zeggen dat het ‘ik’ op de troon gaat zitten als baas. En God mag mee blijven doen als masseur van mijn persoonlijke wil.

Alan R.2:

Ik sluit me daarbij aan. Het Westen heeft de God van de christelijke traditie omgebouwd tot een bruikbare hulp voor ons leven. God is er nog steeds, en moedigt ons aan vanaf de zijlijn, terwijl wij hard bezig zijn met onze eigen agenda’s.

Alan R.1:

En dat gaat ook in de kerk zitten. We geloven misschien wel dat we Gods volk zijn, maar we denken heel gemakkelijk dat we kunnen leven zonder God, en dat wij onze kerken moeten redden.

Ard:

Hoe zie je dat dan terug, dat de kerk zichzelf probeert te redden?

Alan R.1:

Kijk ’s hoe we omgaan met bijbelverhalen: zoeken naar een persoonlijke toepassing en het psychologisch maken om mezelf te helpen met wat regels om een goede burger te zijn. We zijn het zicht kwijtgeraakt op het verhaal door de bijbel heen, die gaat over Gods optreden in deze wereld.

Alan R.2:

Wat je ook ziet gebeuren is dat kerken zichzelf proberen te ‘fixen’. Kerken gaan druk bezig met zichzelf, proberen hun structuren en organisatie te verbeteren. Ondertussen proef ik een vermoeidheid onder de mensen, het gevoel dat nog een poging tot vernieuwing of herstructurering de boel niet weer op gang gaat krijgen. Leiders die dat aanvoelen hebben de neiging nog harder hun best te doen om de oplossing te bedenken.

Weet je wat de uitwerking is? Het vertrouwen verdwijnt dat de God, die ons in Jezus Christus is geopenbaard, actief bezig is in deze wereld. Het besef verdwijnt, dat God voor ons uit gaat, ook actief is in het Westen wat ingrijpend veranderd. Dat zicht raak je kwijt, wanneer je zo sterk gefocust raakt op het ‘fixen’ van jezelf als kerk.

Bryan:

Wanneer de kerk niet eerlijk en kritisch wil kijken naar de reden waartoe ze hier op aarde is, gaat ze zich in allerlei bochten wringen. Dat kan zijn door heel erg in haar schulp te kruipen en star en onbuigzaam te worden. Of ze schiet door naar de andere kant en zoekt naar ‘succes’ om relevant te zijn voor de wereld.

Jonathan:

Het is vooral die laatste waar mijn grote zorg zit: de kerk verkeert in levensgevaar door zich aan te passen aan de wereld om haar heen. En ze grijpt daarbij naar strategieën die niet echt verder helpen.

Alan R.2:

Alle reformatie en ‘fixing’ is gedoemd te mislukken en alleen maar bezig zijn met zichzelf. De kerken zijn clubs geworden waar mensen samenkomen voor wat persoonlijke bemoediging, maar verder los van de immense uitdagingen van onze wereld.

Maar laten we deze ongemakkelijke situatie voor Gods aangezicht bekijken. Want ik ben ervan overtuigd dat het Gods Geest is die deze onzekere tijden gebruikt om de kerken op te roepen hun gerichtheid om te gooien. De grote plek die de kerken uit de Reformatie hadden is voorbij. Ondertussen moeten we opnieuw gaan zien dat God voor ons uitgaat, actief op allerlei plekken in het Westen. Ik geloof dat God zelf de westerse traditionele kerken aan het ontmantelen is. Om de ogen te openen voor hoe God bezig is in het afbrokkelende Westen.

Ard:

Het roept de vraag op: wat is er dan nodig?

…wordt vervolgd…

 

Een confronterend gesprek (2)

Ik wil je voorstellen aan vijf mensen die zich bezighouden met de kerk. In het bijzonder met de kerk in het Westen. Ze proberen te begrijpen wat er in het Westen aan de hand is, welke impact dat heeft op de traditionele kerken en waar het huiswerk voor de kerk ligt. Ik heb ze bij elkaar aan tafel gezet en wil ze een paar vragen stellen.

Ard:

Laten we het eens wat proberen uit elkaar te rafelen. Jullie hebben het over de Westerse wereld en de plek van de kerk daarin. We halen die twee even uit elkaar. Eerst maar eens die landen in het Westen: wat is daar aan de hand?

Alan R.1:

Als ik mag aftrappen… We hebben wereldwijd te maken met enorme uitdagingen. Kijk ’s naar al die vluchtelingen, of naar de klimaatverandering, of naar de economische spanningen in onze wereld. Of we ons daarvan bewust zijn of niet, het doet onze samenleving op z’n fundamenten schudden.

En ik zie in het Westen hierin een bepaalde afbraak gebeuren. We raken het vertrouwen kwijt in de gevestigde orde. Of het nou de overheid is, de economie, godsdienstige organisaties, de twijfel groeit of deze instellingen ons echt kunnen helpen in deze onzekere tijden. Mensen voelen zich steeds kwetsbaarder.

Alan N.:

Ik zou zelf een paar andere dingen naar voren willen halen. Volgens mij zijn er twee trends gaande. De eerste noem ik maar even de behoefte aan ‘snelle bevrediging’. Je hebt bijna alles binnen 24 uur in huis, daaraan gekoppeld moet alles snel gebeuren, de techniek die je daar graag bij wil helpen (denk bijvoorbeeld aan je smartphone). Dit alles zorgt voor zoveel verstrooiing, waardoor we moeilijk kunnen stilstaan, bezinnen en overdenken. De tweede is…

Mark:

Wacht even, Alan. Voordat je naar de tweede gaat… Ik wil even doorgaan op dit eerste punt wat je noemt. Wat jij noemt lijkt een soort ‘soft power’ in onze Westerse wereld, die zich langzaam verspreid en een prachtige wereld lijkt te scheppen die alles te bieden heeft wat je hartje begeert. Het is heel aantrekkelijk, laten we eerlijk zijn. Maar het is een ‘soft power’, die door advertenties, media, internet en BN’ers heen stiekem in onze beleving kruipt. Het geeft je het idee dat je een utopia in dit leven kan bereiken zonder een god; een hemel op aarde waar ons leven nu vol wordt van plezier, vrede en ontplooiing.

Ard:

Alan, wat is die tweede trend die je ziet?

Alan N.:

Nou, het raakt aan wat Mark net al noemt. Het is wat wij ‘secularisatie’ noemen. En daar bedoel ik mee dat geloof in ‘god’ gezien wordt als een van de vele opties waar jij uit kan kiezen voor je eigen ontplooiing en geluk. Daarbij lijkt het idee van een hogere macht steeds onwaarschijnlijker.

Alan R.2:

Inderdaad. In het Westen heerst het geloof dat we prima ons leven zelf kunnen leven, zonder hulp van God.

Mark:

Wat hier sterk doorheen klinkt is dus, dat we zélf ons leven kunnen maken. Ieder mens zit zelf op de troon en God mag meedoen als ‘personal coach’. Ik zie daarin een eeuwenoude gnostieke trek terugkomen.

Ard:

Pfff… dat is niet niks wat jullie hier even kort op tafel leggen over onze wereld en over onszelf!

Jonathan:

Ja, ingrijpende veranderingen zijn aan de gang in onze cultuur. Daartussen worden wij geroepen om te getuigen.

Mark:

En deze ontwikkelingen hebben ook impact op de mensen in de kerk. Het dwingt de kerk zich opnieuw te bezinnen op haar hele zijn.

Ard:

Ok, we maken nu de draai naar hoe dit ook ingrijpt op de kerk. Vertel daar eens wat meer van?

… wordt vervolgd…

Een confronterend gesprek (1)

Ik wil je voorstellen aan vijf mensen die zich bezighouden met de kerk. In het bijzonder met de kerk in het Westen. Ze proberen te begrijpen wat er in het Westen aan de hand is, welke impact dat heeft op de traditionele kerken en waar het huiswerk voor de kerk ligt. Ik heb ze bij elkaar aan tafel gezet en wil ze een paar vragen stellen.

Ard:

Jullie denken veel na over de kerk in het Westen. Is daar iets aan de hand dan? Voelen jullie je ongemakkelijk in de kerk?

Mark:

Misschien heb je een fijne groep gelovigen om je heen en heb je daar niet zo’n last van. Maar als je wat meer om je heen gaat kijken en even vanuit een helikopterview probeert te observeren, dan weet ik eigenlijk niet hoe je je níet ongemakkelijk kan voelen in de kerk. Kijk ’s hoeveel kerkgebouwen steeds meer verdwijnen uit het straatbeeld. Kijk ’s hoeveel mensen de kerk verlaten. Kijk eens hoe een bepaalde vorm van betrokkenheid bij de kerk verdampt: commitment en offerbereidheid neemt af, het wordt allemaal veel losser en individualistischer en consumerender. Het wordt alleen al ongemakkelijk door de vraag die hierdoor sterk opkomt: wat is er toch aan de hand?!

Alan R.2:

Ik herken dat wel wat Mark zegt. Honderd duizenden verlaten hun kerken en zijn moe van alle georganiseer. Ze kunnen niet meer warm worden van beleidsnotities van denominaties of de laatste vondst om de kerk weer te laten werken. Ze hebben er meer dan genoeg van dat kerken maar over zichzelf blijven praten in een wereld met veel grotere uitdagingen.

Jonathan:

Ik zou twee dingen duidelijk uit elkaar willen trekken. Het goede nieuws zal nooit verdwijnen. Daar ben ik niet ongemakkelijk over. Gods plan door Jezus Christus wordt uitgevoerd en er is niets dat dat tegen kan houden. Alle macht is aan Jezus toevertrouwd. Waar ik me wel ongemakkelijk bij voel is, in hoeverre de kerk trouw is aan dat goede nieuws. De geloofwaardigheid van de kerk in het Westen staat onder zware druk.

Alan R.1:

Zie je het niet ook aan de kerk zelf, dat ze zich ongemakkelijk voelt? Wat je zoveel ziet gebeuren is dat kerken de problemen proberen te ‘fixen’ met strategische plannen, nieuwe technieken en verbeterde programma’s. Er gaat daar steeds meer tijd en energie in zitten, maar ze leveren steeds minder op.

Bryan:

Je ziet dat de positie van de kerk in de samenleving verandert. Ze raakt een gevestigde positie kwijt, komt steeds meer in de marge te staan. Dat is onwennig en ongemakkelijk. Ze moet een nieuwe houding hervinden.

Alan N.:

Om bij dat laatste aan te sluiten, volgens mij voel je dat als je in gesprek raakt over je christelijk geloof. Het kan een goed gesprek zijn, maar je gesprekspartner ontvangt je geloofsgetuigenis als een persoonlijke voorkeur tussen alle andere keuzes. Je bent maar een van de vele spelers/kraampjes op de markt.

Alan R.1:

Voor mij is het helder. De traditionele kerken sluiten niet aan op Gods reddend bezig zijn met zijn wereld.

Ard:

Nou, dat maakt me behoorlijk ongemakkelijk! Je durft het stevig neer te zetten, Alan. We duiken gelijk behoorlijk de diepte in!

… wordt vervolgd…

Een confronterend gesprek (inleiding)

“Vrijgemaakten verliezen aan twee kanten”, kopte het ND afgelopen vrijdag. Ook de Vrijgemaakten ontkomen niet aan de krimp, waar alle traditionele kerken in het Westen mee te maken hebben. We kunnen er alleen maar ons voordeel mee doen, door dat pijnlijke gegeven voluit te omarmen.

In de komende blogs verwerk ik het schrijven van vijf schrijvers die hier intensief mee bezig zijn. Ik breng deze vijf schrijvers als het ware in gesprek met elkaar, door het inleidende hoofdstuk van hun boeken bij elkaar te brengen.

Alles wat dus hieronder verwerkt is, vind je terug in het inleidend hoofdstuk van hun boeken. Het gaat om de volgende boeken:

In het volgende blog begin ik met de vraag te stellen of deze auteurs zich ongemakkelijk voelen in de kerk. Wordt vervolgd…

Heb je naaste lief als jezelf

Als je je naasten liefhebt als jezelf, wil je dat zowel jij als zij in staat zijn om adem te halen, en heb je dus liefde voor schone, frisse lucht nodig. Als je van je naasten houdt als van jezelf, wil je dat zowel jij als zij iets te drinken hebben, en heb je dus liefde nodig voor zuiver water in al zijn verschijningsvormen. Als je van je naasten houdt als van jezelf, wil je dat zowel jij als zij voldoende te eten hebben, en voel je je dus betrokken bij het klimaat, maar ook bij de grondkwaliteit en bij visserij, weilanden en akkers, boerderijen en bossen. Als je van je naasten houdt als van jezelf, wil je dat al jouw kinderen en je toekomstige nakomelingen in staat zullen zijn om net als jij te genieten van de schepping, en voel je je daardoor betrokken bij het behoud daarvan, en zul je ecologie beschouwen als een schitterende en aan God toegewijde wetenschapstak.

(via Jos Douma)